معرفی گاز آرگون

آرگون (Argon) یکی از گازهای نجیب (Inert gases) و عنصر شماره ۱۸ جدول تناوبی است.
نماد شیمیایی آن Ar بوده و به‌صورت گاز بی‌رنگ، بی‌بو، بی‌مزه و غیرقابل اشتعال وجود دارد.
آرگون تقریباً ۱٪ از حجم هوای زمین را تشکیل می‌دهد و از طریق تقطیر جز به جز هوا به‌صورت صنعتی به‌دست می‌آید.

این گاز به دلیل واکنش‌ناپذیری بالا در صنایعی مانند جوشکاری، تولید نیمه‌هادی‌ها و لامپ‌ها کاربرد گسترده دارد.

ویژگی‌ها و خواص فیزیکی و شیمیایی

فرمول شیمیایی: Ar

عدد اتمی: 18

جرم مولی: 39.95 g/mol

نقطه جوش: −185.8 °C

نقطه ذوب: −189.3 °C

چگالی (در 0°C و 1 atm): 1.784 g/L

رنگ و بو: بی‌رنگ و بی‌بو

واکنش‌پذیری: بسیار کم (گاز خنثی)

آرگون در شرایط عادی واکنشی با دیگر عناصر ندارد و به همین دلیل در محیط‌هایی که نیاز به جلوگیری از اکسیداسیون وجود دارد، بسیار پرکاربرد است.

کاربردهای گاز آرگون

۱. در جوشکاری و فلزکاری:
آرگون به عنوان گاز محافظ (Shielding Gas) در فرآیندهای جوشکاری TIG و MIG برای فلزات فعال مانند آلومینیوم، تیتانیوم و فولاد ضدزنگ استفاده می‌شود.
این گاز مانع تماس اکسیژن و نیتروژن هوا با مذاب فلز شده و از اکسید شدن جلوگیری می‌کند.

۲. در صنایع الکترونیک:
در تولید تراشه‌ها، نیمه‌هادی‌ها و پنل‌های LCD برای ایجاد محیط بی‌اثر و عاری از اکسیژن استفاده می‌شود.

۳. در صنایع روشنایی:
در لامپ‌های فلورسنت، رشته‌ای و لامپ‌های تخلیه گازی به عنوان گاز پرکننده به‌کار می‌رود تا از سوختن رشته تنگستن جلوگیری شود.

۴. در صنایع شیشه و فلزات گرانبها:
در فرایندهای ذوب شیشه‌های خاص و پالایش فلزاتی چون تیتانیوم و آلومینیوم، آرگون برای جلوگیری از اکسیداسیون و آلودگی استفاده می‌شود.

۵. در کروماتوگرافی گازی (GC):
به عنوان گاز حامل (Carrier Gas) در دستگاه‌های کروماتوگرافی گازی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

۶. در پزشکی و کرایوتراپی:
در دستگاه‌های کرایوسرجری (Cryosurgery) برای انجماد و از بین‌بردن سلول‌های غیرطبیعی به کار می‌رود.

تولید و جداسازی آرگون

آرگون به‌صورت طبیعی در جو وجود دارد و به روش تقطیر جزء به جزء هوای مایع استخراج می‌شود.
در این فرآیند، ابتدا اکسیژن و نیتروژن از هوا جدا می‌شوند و آرگون که نقطه جوشی بین این دو دارد، در بخش میانی تقطیر جدا می‌شود.

نکات ایمنی و نگهداری

⚠️ آرگون سمی نیست اما چون گازی بی‌اثر و سنگین‌تر از هوا است، می‌تواند در فضاهای بسته موجب کاهش اکسیژن و خفگی شود.

در محیط‌های دارای تهویه مناسب استفاده شود.

سیلندرها باید در حالت عمودی، دور از حرارت و ضربه نگهداری شوند.

از تماس با پوست و استنشاق در فضاهای بسته خودداری گردد.

در فشار بالا باید از تجهیزات مقاوم و اتصالات استاندارد استفاده شود.