دی‌آمونیوم فسفات (DAP) یک ترکیب معدنی پرکاربرد است که در صنایع مختلف، به‌خصوص کشاورزی به‌عنوان کود، نقش حیاتی ایفا می‌کند. این ماده که از واکنش آمونیاک و اسید فسفریک در نسبت‌های مشخص به دست می‌آید، منبعی غنی از نیتروژن و فسفر بوده و به بهبود رشد گیاهان و افزایش محصولات کشاورزی کمک شایانی می‌نماید.
دی‌آمونیوم فسفات چیست و چه ویژگی‌هایی دارد؟
دی‌آمونیوم فسفات با فرمول شیمیایی (NH₄)₂HPO₄، نمکی سفیدرنگ و کریستالی است که حلالیت بالایی در آب دارد و محلولی با pH حدود ۸ تا ۸.۵ ایجاد می‌کند.
ویژگی‌های برجسته DAP:
منبع دوگانه مواد مغذی: حاوی ۱۸٪ نیتروژن و ۴۶٪ فسفر، که هر دو برای رشد گیاهان ضروری هستند.
حلالیت بالا: به راحتی در آب حل شده و به سرعت توسط ریشه‌های گیاهان جذب می‌شود.
پایداری: در شرایط معمول انبارداری، پایدار است اما باید از رطوبت محافظت شود.
ایمنی: در مصارف استاندارد، غیرسمی و ایمن تلقی می‌شود.
تجزیه حرارتی: در دماهای بالا تجزیه شده و آمونیاک آزاد می‌کند که خاصیت آتش‌زدایی دارد.
جدول مشخصات فنی
ویژگی
توضیحات
نام شیمیایی
Di-ammonium Phosphate
فرمول مولکولی
(NH₄)₂HPO₄
جرم مولکولی
132.06 g/mol
ظاهر
بلورهای سفید یا گرانول‌های سفید/خاکستری
بو
بدون بو
pH محلول (۱٪)
8.0 - 8.5
چگالی
1.619 g/cm³
حلالیت در آب
~70 g/100 mL (در 25°C)
دمای تجزیه
~155-170°C
بسته‌بندی
کیسه‌های 25/50 کیلویی، جامبو بگ
کاربردهای صنعتی دی‌آمونیوم فسفات
۱. کشاورزی (کود)
تغذیه گیاهی: تأمین‌کننده اصلی نیتروژن و فسفر برای رشد اولیه گیاه، توسعه ریشه و گلدهی.
کود جامع: مناسب برای اکثر محصولات زراعی، باغی و گلخانه‌ای.
بهبود کیفیت محصول: افزایش استحکام ساقه، بهبود رنگ و طعم میوه‌ها.
افزایش مقاومت: تقویت گیاهان در برابر تنش‌های محیطی مانند سرما و خشکی.
۲. آتش‌نشانی
عامل خاموش‌کننده: با تجزیه حرارتی و آزادسازی گاز آمونیاک، باعث خفگی آتش و قطع زنجیره احتراق می‌شود.
کاربرد گسترده: در کپسول‌های آتش‌نشانی پودری، مواد ضد اشتعال برای جنگل‌زدایی و پیشگیری از آتش‌سوزی.
۳. صنایع غذایی
افزودنی E342i: به عنوان تنظیم‌کننده pH در برخی محصولات غذایی.
محیط کشت: منبع غذایی برای مخمرها در تولید نان، نوشیدنی‌ها و فرآورده‌های لبنی.
عامل بهبود دهنده: در تولید برخی رنگ‌های خوراکی و مواد مغذی.
۴. سایر کاربردها
ضد اشتعال: برای پارچه، کاغذ و مواد سلولزی.
تثبیت‌کننده: در برخی فرآیندهای شیمیایی و تولیدات صنعتی.
خوراک دام: در مقادیر کنترل‌شده به‌عنوان منبع فسفر.
قیمت دی‌آمونیوم فسفات + عوامل مؤثر
قیمت DAP تحت تأثیر عوامل متعددی قرار دارد:
قیمت جهانی مواد اولیه: قیمت سنگ فسفات و گاز طبیعی (برای تولید آمونیاک).
هزینه‌های تولید و فرآوری: انرژی، نیروی کار، و استهلاک کارخانه.
نرخ ارز: تأثیر مستقیم بر هزینه‌های واردات و صادرات.
فصل کشاورزی: افزایش تقاضا در فصول کاشت و داشت.
میزان تولید و موجودی: عرضه و تقاضا در بازار داخلی و جهانی.
هزینه‌های حمل و نقل: لجستیک و حمل مواد اولیه و محصول نهایی.
در حال حاضر، قیمت هر کیلوگرم دی‌آمونیوم فسفات در بازار ایران، بسته به گرید، برند و حجم خرید، بین ۱۷,۰۰۰ تا ۲۵,۰۰۰ تومان متغیر است.
راهنمای خرید دی‌آمونیوم فسفات
هنگام تهیه DAP، به نکات زیر توجه فرمایید:
کاربرد محصول: ابتدا مشخص کنید DAP را برای مصارف کشاورزی (کود)، صنعتی، یا غذایی نیاز دارید.
مشخصات فنی: بررسی درصد خلوص، میزان نیتروژن و فسفر (NPK)، و pH محصول.
گرید محصول: اطمینان از اینکه گرید محصول (گرانول، پودری، صنعتی، خوراکی) با نیاز شما مطابقت دارد.
بسته‌بندی: انتخاب اندازه مناسب کیسه (۲۵، ۵۰ کیلویی یا جامبو بگ) بر اساس حجم مصرف.
تأمین‌کننده معتبر: خرید از شرکت‌های تولیدکننده یا بازرگانی شناخته‌شده و دارای مجوز.
شرایط نگهداری: اطمینان از اینکه محصول در انبار خشک و به دور از رطوبت نگهداری شده است.
