لوسین امینو اسیدی است که فقط کتوژنیک است. لوسین با داشتن شش کدون UUA,UUG,CUU,CUC,CUA یکی از اجزای اصلی در Ferritin و Lastacin است.این آمینو اسید در سال ۱۸۱۹ توسط Joseph Louis به‌طور ناخالص از پنیر جداسازی شد. و در سال ۱۸۹۱ برای اولین بار در آزمایشگاه سنتز این آمینو اسید انجام شد.
دی‌ال‌لوسین (DL‑Leucine) مخلوط راسمیک دو ایزومر D و L اسید آمینه لوسین است.
L‑لوسین یکی از سه اسید آمینه شاخه‌دار (BCAA) و ضروری برای بدن است که در ساخت عضله، متابولیسم انرژی و تنظیم قند خون نقش دارد؛ در حالی که D‑لوسین بیشتر کاربرد پژوهشی و شیمیایی دارد.
ترکیب DL‑Leucine به‌صورت مخلوط ۵۰/۵۰ این دو فرم، عمدتاً در کارهای آزمایشگاهی و شیمی سنتزی استفاده می‌شود و خودِ فرم L است که در مکمل‌های ورزشی و تغذیه‌ای رایج است.
⚗️ ویژگی‌های شیمیایی و فیزیکی
نام شیمیایی: DL‑Leucine
نوع ترکیب: اسید آمینه آلیفاتیک شاخه‌دار (BCAA)، فرم راسمیک
فرمول مولکولی: C₆H₁₃NO₂
جرم مولکولی: 131.17 g/mol
ساختار:
زنجیر جانبی ایزوآمیل (شاخه‌دار و هیدروفوب)
گروه‌های عاملی: یک گروه آمین (–NH₂) و یک گروه کربوکسیلیک (–COOH)
ظاهر: پودر کریستالی سفید تا سفید مایل به شیری
بو/طعم: تقریباً بی‌بو، طعم کمی تلخ
حلالیت:
در آب: متوسط تا خوب (بسته به دما)
در اتانول و حلال‌های غیرقطبی: بسیار کم‌حل
پایداری:
پایدار در دمای اتاق در ظروف دربسته
نسبتاً حساس به رطوبت بالا
📊 جدول مشخصات فنی دی‌ال‌لوسین (DL‑Leucine)
ویژگی
مقدار / توضیح
نام شیمیایی
DL‑Leucine
نوع
اسید آمینه شاخه‌دار (BCAA)، راسمیک
فرمول مولکولی
C₆H₁₃NO₂
جرم مولکولی
131.17 g/mol
شکل فیزیکی
پودر کریستالی سفید
نقطه ذوب (تجزیه)
حدود 293–298°C
چگالی تقریبی
~1.29 g/cm³
pH محلول 1% آبی
حدود 5.5–7.0
حلالیت در آب (25°C)
حدود 20–25 g/L (تقریبی)
بویژه‌گی نوری
مخلوط راسمیک (بدون چرخش نوری خالص)
خلوص رایج
98%، 99% (گرید آزمایشگاهی)
بسته‌بندی معمول
بطری‌های 100 g، 500 g، 1 kg و کیسه‌های 20–25 kg
🏭 کاربردها
1. کاربردهای تحقیقاتی و آزمایشگاهی
استفاده به عنوان استاندارد کروماتوگرافی در HPLC و TLC برای جداسازی و آنالیز اسیدهای آمینه.
مدل تحقیقاتی برای مطالعه‌ی:
جذب و انتقال اسیدهای آمینه در سلول‌ها
اثر ایزومرهای D و L بر مسیرهای متابولیکی
به عنوان Building Block در سنتز پپتیدهای مصنوعی (به خصوص وقتی خواص فضایی/ساختاری خاص مورد نیاز است).
2. شیمی دارویی و سنتز آلی
استفاده در طراحی پپتیدهای دارویی که شامل ترکیبی از D و L آمینواسیدها هستند (برای افزایش پایداری در برابر آنزیم‌ها).
به عنوان جزء ساختاری در تولید مواد فعّال دارویی (API) با ساختار پپتیدی.
3. صنایع غذایی و مکمل‌ها
در مکمل‌های تجاری ورزشی معمولاً از L‑Leucine خالص و یا ترکیب BCAA (لوسین، ایزولوسین، والین) استفاده می‌شود؛ DL‑Leucine بیشتر در سطح آزمایشگاهی کاربرد دارد.
ممکن است به صورت محدود در برخی فرمولاسیون‌های خاص و آزمون‌های کنترل کیفیت استفاده شود.
⚠️ نکات ایمنی و سلامت
در گرید غذایی/دارویی، شکل L‑Leucine به‌طور کلی ایمن است.
شکل DL در مقادیر تحقیقاتی و تحت شرایط کنترل‌شده استفاده می‌شود؛ مصرف انسانی معمولاً روی فرم L متمرکز است.
در تماس با پوست و چشم: خطر کم، اما استفاده از دستکش و عینک آزمایشگاهی توصیه می‌شود.
در استنشاق پودر: ممکن است باعث تحریک خفیف دستگاه تنفسی شود؛ بهتر است در هود یا با ماسک کار شود.
دفع: طبق ضوابط ضایعات شیمیایی آلی غیرخطرناک (مطابق MSDS تولیدکننده).
💰 قیمت و عوامل مؤثر بر قیمت DL‑Leucine
عوامل اصلی تعیین‌کننده قیمت:
گرید (Grade):
گرید آزمایشگاهی (Lab Grade / Reagent): برای آزمایشگاه‌ها
گرید Pharma / USP: با کنترل کیفی سخت‌گیرانه‌تر
خلوص: 98%، 99% یا بالاتر
برند و کشور تولیدکننده: چینی، هندی، اروپایی، آمریکایی
حجم خرید: بسته‌های کوچک گرمی در مقایسه با کیسه‌های 25 کیلویی، قیمت واحد را بالا می‌برند.
محدوده‌ی تقریبی در بازار ایران (به‌روز نیست و فقط جهت برآورد تقریبی):
بسته آزمایشگاهی 100 گرمی: حدود 700,000 تا 1,400,000 تومان
بسته‌های 1 کیلوگرمی آزمایشگاهی: حدود 2,500,000 تا 4,000,000 تومان
کیسه‌های 20–25 کیلوگرمی صنعتی/خوراکی (معمولاً L‑Leucine): حدود 350,000 تا 700,000 تومان به‌ازای هر کیلو
نکته مهم: اگر هدفتان مکمل ورزشی یا غذایی است، معمولاً باید دنبال L‑Leucine یا BCAA باشید، نه DL‑Leucine.
🛒 راهنمای خرید دی‌ال‌لوسین
هدف خود را دقیق مشخص کنید:
اگر مصرف شما ورزشی / تغذیه‌ای است → فرم L‑Leucine مناسب است، نه DL.
اگر کاربری شما تحقیقاتی / سنتزی است → DL‑Leucine یا حتی جداگانه D و L بسته به طراحی آزمایش.
انتخاب گرید مناسب:
آزمایشگاهی (Lab / Reagent) برای کارهای عمومی دانشگاهی و تحقیقاتی.
Pharma Grade برای تولید دارو و فرمولاسیون انسانی.
بررسی مدارک فنی:
درخواست COA (Certificate of Analysis) برای بررسی خلوص، رطوبت، فلزات سنگین و …
مطالعه MSDS برای الزامات ایمنی و نگهداری.
شرایط نگهداری:
جای خشک، خنک و تاریک
ظرف دربسته و مقاوم در برابر رطوبت
دور از مواد اکسیدکننده قوی
تأمین‌کننده:
شرکت‌های واردکننده مواد آزمایشگاهی (Merck، Sigma، …) یا معادل چینی معتبر
برای حجم بالا: تأمین‌کنندگان مواد اولیه دارویی و غذایی
