دولومیت (Dolomite)

دولومیت یک ماده معدنی کربناته و سنگ رسوبی است که از کانی دولومیت (CaMg(CO₃)₂) تشکیل شده است. فرمول شیمیایی آن CaMg(CO₃)₂ نشان‌دهنده حضور همزمان کلسیم و منیزیم است. دولومیت به دلیل ترکیبات منیزیم و کلسیم، کاربردهای فراوانی در صنایع ساختمانی، کشاورزی، متالورژی، شیشه‌سازی و تولید مواد نسوز دارد. این سنگ به طور طبیعی در رسوبات دریایی یافت می‌شود و رنگ آن معمولاً سفید، خاکستری یا صورتی است.

ویژگی‌های کلیدی

• منبع غنی کلسیم و منیزیم
• مقاومت حرارتی بالا (به‌ویژه در دمای ذوب)
• سختی متوسط (3.5 تا 4 در مقیاس موس)
• ظرفیت بافری و تنظیم pH
• در دسترس بودن در مقادیر زیاد

جدول مشخصات فنی دولومیت (به‌صورت پودر/کنسانتره)

انواع دولومیت

1. بر اساس شکل ظاهری

• سنگ دولومیت خام: برای مصارف ساختمانی یا فرآوری اولیه.
• پودر دولومیت: دانه‌بندی‌های مختلف (از 200 مش تا 2000 مش) برای مصارف صنعتی و کشاورزی.
• دولومیت کلسینه شده (Dolime): حاصل حرارت دادن دولومیت در دمای بالا؛ حاوی اکسید کلسیم و اکسید منیزیم (CaO·MgO) است.

2. بر اساس خلوص

• دولومیت با خلوص بالا: حاوی بیش از 95% CaMg(CO₃)₂ (مناسب برای صنایع خاص)
• دولومیت معمولی: حاوی ناخالصی‌هایی مانند کوارتز، رس، هماتیت و…

کاربردهای صنعتی

1. صنعت ساختمان و مصالح

• تولید سیمان: دولومیت به عنوان یکی از مواد اولیه اصلی در ساخت سیمان پرتلند.
• تولید گچ و آهک: دولومیت کلسینه شده (دولایم) در تولید آهک هیدراته و ساخت ملات.
• مصالح ساختمانی: سنگ دولومیت به عنوان سنگ نما، تزئینی و در راه‌سازی (به‌عنوان قلوه‌سنگ و مصالح زیرسازی).

2. کشاورزی

• اصلاح‌کننده خاک: برای تنظیم pH خاک‌های اسیدی و تأمین همزمان کلسیم و منیزیم مورد نیاز گیاهان.
• خوراک دام: به‌عنوان منبع مکمل منیزیم و کلسیم برای دام و طیور.

3. صنعت متالورژی

• تولید فروآلیاژها: به‌عنوان شار (Flux) در کوره قوس الکتریکی برای تولید فروآلیاژها، به‌ویژه فرومنگنز و فروسیلیسیم.
• پوشش نسوز کوره: دولومیت کلسینه شده (دولایم) یا دوغاب دولومیت برای پوشش داخلی کوره‌های ذوب فلزات (مانند کوره‌های ذوب فولاد) به دلیل مقاومت حرارتی بالا.

4. صنایع شیشه و سرامیک

• تولید شیشه: دولومیت به عنوان یکی از اجزای اصلی در فرمولاسیون شیشه (به‌ویژه شیشه‌های سودا-آهک) برای بهبود خواص مکانیکی و شیمیایی، افزایش مقاومت در برابر خوردگی.
• صنعت سرامیک: بهبود خواص لعاب و بدنه سرامیک.

5. صنایع شیمیایی و دارویی

• تولید اکسید منیزیم: دولومیت منبع اصلی تولید MgO است.
• تولید سولفات منیزیم: برای مصارف دارویی و صنعتی.
• تولید کلسیم و منیزیم استئارات (به‌عنوان روان‌کننده در پلاستیک و تولید قرص).

6. تصفیه آب و فاضلاب

• خنثی‌سازی اسیدیته: دولومیت پودری برای تنظیم pH آب و فاضلاب.

قیمت دولومیت

قیمت دولومیت به عوامل زیر بستگی دارد:

• خلوص: هرچه درصد CaMg(CO₃)₂ بالاتر باشد، قیمت نیز بیشتر است.
• دانه‌بندی: پودرهای بسیار ریز (مش بالا) معمولاً گران‌تر هستند.
• نوع فرآوری: دولومیت کلسینه شده (دولایم) قیمت بالاتری نسبت به دولومیت خام دارد.
• هزینه حمل و نقل: بسته به فاصله معدن تا محل مصرف.
• حجم خرید: خرید عمده (تانکری یا کامیونی) قیمت واحد کمتری دارد.

راهنمای خرید

• شناسایی نیاز: مشخص کنید دولومیت برای چه کاربردی نیاز دارید (ساختمان، کشاورزی، صنعتی، متالورژی).
• تعیین مشخصات فنی:
  • درصد خلوص: برای مصارف حساس، خلوص بالا (بیش از 95%) ضروری است.
  • دانه‌بندی: برای کشاورزی و مصارف صنعتی، پودر مش 200 یا 325 رایج است. برای مصارف خاص، دانه‌بندی دقیق‌تر لازم است.
  • نوع: خام یا کلسینه شده.
• درخواست آنالیز: حتماً گواهی آنالیز (COA) شامل درصد خلوص، ناخالصی‌ها و سایر پارامترهای کلیدی را از فروشنده درخواست کنید.
• بررسی بسته‌بندی: کیسه‌های 25، 30، 40 کیلوگرمی یا جامبوبگ (500 تا 1000 کیلوگرمی).
• انتخاب تأمین‌کننده معتبر: با توجه به گستردگی معادن دولومیت، انتخاب تأمین‌کننده با سابقه خوب و کیفیت تضمین‌شده اهمیت دارد.

نکات ایمنی و نگهداری

• پودر دولومیت می‌تواند باعث تحریک مجاری تنفسی شود؛ هنگام کار با آن از ماسک گرد و غبار استفاده کنید.
• از تماس طولانی‌مدت با پوست و چشم خودداری شود.
• در محل خشک و دور از رطوبت نگهداری شود تا از کلوخه شدن جلوگیری شود.