تری‌متیل‌آمین یک آمین سومری آلی است که در شرایط استاندارد به صورت گاز یا محلول در آب موجود است. این ترکیب قویاً بازی بوده و قابلیت واکنش با اسیدها و هالیدها را دارد. در آزمایشگاه‌ها و صنایع شیمیایی برای سنتز ترکیبات آلی، کاتالیزورها و نمک‌های آمونیوم استفاده می‌شود.
تری متیل آمین (TMA) با فرمول شیمیایی (CH₃)₃N، یک آمین سوم (Tertiary Amine) و ساده‌ترین آمین سوم است. این ماده به طور طبیعی در مواد غذایی مانند ماهی و تخم مرغ یافت می‌شود و مسئول بوی مشخص آن‌هاست. TMA در حالت خالص، گازی بی‌رنگ با بوی بسیار تند و شبیه به بوی ماهی است.
تری متیل آمین چیست و چه ویژگی‌هایی دارد؟
تری متیل آمین یک ترکیب آلی فرار (VOC) و یک باز ضعیف است. این ماده به راحتی در آب، اتانول و سایر حلال‌های آلی حل می‌شود.
ویژگی‌های کلیدی:
گاز بی‌رنگ: در شرایط استاندارد دما و فشار، به صورت گاز است.
بوی تند و ماهی‌مانند: این بو بسیار نافذ است و حتی در غلظت‌های پایین قابل تشخیص است.
بسیار قابل اشتعال: مخلوط بخار TMA با هوا می‌تواند منفجر شود.
باز ضعیف: در محلول‌های آبی، به صورت محدود با آب واکنش داده و یون هیدروکسید تولید می‌کند.
واکنش‌پذیری: به عنوان یک نوکلئوفیل عمل کرده و با الکتروفیل‌ها واکنش می‌دهد.
جدول مشخصات فنی
ویژگی
مقدار/توضیح
نام ماده
تری متیل آمین
نام انگلیسی
Trimethylamine (TMA)
فرمول شیمیایی
(CH₃)₃N
CAS Number
75-50-3
حالت فیزیکی
گاز (در دمای اتاق)
رنگ
بی‌رنگ
بو
تند، شبیه ماهی
وزن مولکولی
حدود 59.11 g/mol
نقطه جوش
حدود 2.9 °C
نقطه ذوب
حدود -112 °C
چگالی بخار (هوا=1)
حدود 2.04
حلالیت در آب
محلول (حدود 17 گرم در 100 میلی‌لیتر در 20 درجه سانتی‌گراد)
فشار بخار
حدود 435 میلی‌متر جیوه در 25 درجه سانتی‌گراد
نقطه اشتعال
حدود -7 °C
خطر
بسیار قابل اشتعال، سمی و تحریک‌کننده قوی چشم، پوست و دستگاه تنفسی.
کاربردهای صنعتی و آزمایشگاهی تری متیل آمین
تری متیل آمین کاربردهای متنوعی دارد:
1. تولید مواد شیمیایی
تولید کولین: یکی از مهم‌ترین کاربردهای TMA، سنتز کولین (Choline) است که یک ماده مغذی ضروری و بخشی از ویتامین B است. کولین در تولید فسفولیپیدها و انتقال‌دهنده‌های عصبی نقش دارد.
تولید مواد ضدعفونی‌کننده و نگهدارنده: به عنوان ماده اولیه در تولید برخی نمک‌های آمونیوم چهارتایی که خواص ضدعفونی‌کننده دارند.
تولید حلال‌ها و کاتالیزورها: در سنتز برخی حلال‌ها و به عنوان کاتالیزور در برخی واکنش‌های پلیمریزاسیون.
2. صنعت الکترونیک
تولید نیمه‌هادی‌ها: در فرآیندهای تولید نیمه‌هادی‌ها به عنوان منبع نیتروژن یا عامل فعال‌کننده.
3. کشاورزی
تولید آفت‌کش‌ها: در سنتز برخی از آفت‌کش‌ها و حشره‌کش‌ها.
4. تحقیقات
آزمایشگاه: به عنوان یک باز آلی در واکنش‌های شیمیایی و به عنوان استانداردی در کروماتوگرافی گازی.
قیمت و عوامل مؤثر بر آن
قیمت تری متیل آمین به عوامل زیر بستگی دارد:
خلوص: TMA با خلوص بالا (مثلاً برای مصارف دارویی یا الکترونیک) گران‌تر است.
مقدار: خرید در مقادیر زیاد (تانکر) معمولاً ارزان‌تر از بسته‌های کوچک آزمایشگاهی است.
بسته‌بندی: به دلیل گازی بودن، معمولاً در سیلندرهای تحت فشار عرضه می‌شود که هزینه بسته‌بندی و حمل و نقل را افزایش می‌دهد.
تأمین‌کننده: قیمت‌ها بین تولیدکنندگان و توزیع‌کنندگان داخلی و خارجی متفاوت است.
هزینه‌های حمل و نقل: به دلیل ماهیت قابل اشتعال و گازی، حمل و نقل آن نیازمند رعایت اصول ایمنی و هزینه‌های بیشتری است.
راهنمای خرید
هنگام خرید تری متیل آمین به موارد زیر توجه کنید:
کاربرد: مشخص کنید برای چه هدفی به TMA نیاز دارید تا خلوص و فرم بسته‌بندی مناسب را انتخاب کنید.
ایمنی: TMA ماده‌ای بسیار خطرناک است. باید در محیطی با تهویه مناسب و دور از منابع اشتعال نگهداری و استفاده شود. هنگام کار با آن حتماً از تجهیزات حفاظت فردی کامل (دستکش مقاوم، عینک ایمنی، ماسک تنفسی مخصوص گازهای آمین) استفاده کنید.
تأمین‌کننده معتبر: از شرکت‌های معتبر و دارای مجوز فروش مواد شیمیایی خطرناک خرید کنید.
استانداردها: اطمینان حاصل کنید که محصول مطابق با استانداردهای لازم برای کاربرد شما است.
