سدیم دی استات در واقع ترکیب کریستالی که از قسمتهای مساوی از استات سدیم و استیک اسید تشکیل شده است. شبکه کریستالی استات سدیم ، مولکولهای آزاد استیک اسید را می بندد تا زمانیکه ترکیب در یک محلول شکسته شود . این موضوع باعث می شود که بوی تند اسید استیک ماسک شود وقتیکه طعم در حال آزاد شدن در هنگام مرطوب شدن است.
دی استات سدیم (Sodium Diacetate) با فرمول شیمیایی NaH(C₂H₃O₂)₂ یک ترکیب آلی–معدنی است که از واکنش اسید استیک و استات سدیم تشکیل می‌شود. این ماده پودری سفید با بوی ملایم سرکه است و به عنوان افزودنی غذایی، تثبیت‌کننده pH، ضد کپک، و منبع کنترل طعم اسیدی در صنایع خوراکی و دارویی کاربرد دارد.
در واقع، دی‌استات سدیم نوعی نمک مضاعف اسید استیک است و عملکردی مشابه با استات سدیم ولی با تأثیر اسیدی تنظیم‌شده‌تر دارد.
⚗️ تعریف و ویژگی‌های شیمیایی
دی‌استات سدیم ترکیبی پایدار و غیر فرار است که ویژگی‌های زیر را داراست:
ساختار مولکولی: شامل دو مولکول اسید استیک و یک مولکول استات سدیم است.
خاصیت بافری: در تنظیم pH مواد غذایی بین 4.5 تا 5.5 نقش دارد.
جذب رطوبت: به دلیل خاصیت هیگروسکوپیک، در محیط مرطوب به آرامی رطوبت جذب می‌کند.
پایداری حرارتی: در دمای بالا تجزیه نمی‌شود؛ این ویژگی آن را برای استفاده در محصولات پخته و فراوری‌شده مناسب می‌سازد.
بو و طعم: بوی ملایم و طعم ترش دارد که در مواد غذایی به عنوان عامل طعم‌دهنده سرکه‌ای استفاده می‌شود.
ایمنی: در غلظت‌های مجاز غیرسمی و مجاز به‌عنوان افزودنی غذایی (E262) شناخته می‌شود.
📊 جدول مشخصات فنی دی استات سدیم
فیلد
مقدار / توضیح
نام شیمیایی
Sodium Diacetate
فرمول مولکولی
NaH(C₂H₃O₂)₂
جرم مولکولی
142.09 g/mol
حالت فیزیکی
پودر بلوری سفید تا خاکستری
بو
بوی سرکه‌ای ملایم
چگالی
حدود 1.45 g/cm³
نقطه ذوب
324°C
حلالیت در آب
کاملاً محلول
pH محلول 1٪
بین 4.5 تا 5.5
پایداری حرارتی
بالا؛ تجزیه در دمای بیش از 160°C آغاز می‌شود
کد افزودنی غذایی
E262
خطرات ایمنی
غیرسمی در غلظت‌های معمول، تحریک‌کننده در تماس مستقیم چشم یا پوست
شکل بسته‌بندی معمول
کیسه 25 کیلوگرمی پلی‌اتیلنی با روکش داخلی ضد رطوبت
🏭 کاربردهای صنعتی دی استات سدیم
1. صنایع غذایی
نگهدارنده مواد غذایی: جلوگیری از رشد باکتری‌ها و کپک‌ها در محصولات گوشتی، نان و سس‌ها.
تنظیم‌کننده اسیدیته: کنترل pH برای حفظ تازگی مواد غذایی.
افزودنی ضد بو و ضد فساد: در گوشت‌های بسته‌بندی‌شده و مواد لبنی.
عامل طعم‌دهنده: ایجاد طعم سرکه‌ای در چیپس، سس‌ها، و تنقلات.
2. صنایع دارویی و شیمیایی
واسطه شیمیایی: در سنتز برخی استرهای آلی و ترکیبات اسید استیک.
بافر در محلول‌های دارویی: تنظیم و تثبیت pH در داروهای محلول یا تزریقی.
3. صنایع خوراک دام
افزودنی ضد قارچ و تثبیت‌کننده خوراک: افزایش عمر نگهداری کنسانتره‌های دامی.
4. کاربردهای عمومی
کنترل بو در مواد بسته‌بندی غذایی.
جایگزین ارزان‌تر اسید استیک در فرآوری مواد غذایی.
💰 قیمت و عوامل مؤثر بر آن
قیمت دی‌استات سدیم در بازار ایران به عوامل زیر بستگی دارد:
خلوص (گرید خوراکی یا صنعتی) – گرید خوراکی خلوص بالاتر و قیمت بیشتر دارد.
کشور تولیدکننده: محصولات اروپایی و ژاپنی گران‌تر از نمونه‌های چینی هستند.
حجم خرید: به صورت کیسه‌های 25 یا 50 کیلویی عرضه می‌شود.
نوسانات بازار مواد اولیه (اسید استیک و استات سدیم).
💵 محدوده تقریبی قیمت در بازار ایران:
برای گرید خوراکی، هر کیلوگرم بین 90,000 تا 180,000 تومان متغیر است (با توجه به برند و حجم سفارش).
🛒 راهنمای خرید دی استات سدیم
بررسی گرید مورد نیاز: برای استفاده در مواد غذایی، حتماً گرید خوراکی (Food Grade) تهیه شود.
مطالعه MSDS و COA: برگه مشخصات فنی و ایمنی را قبل از خرید بررسی کنید.
نوع بسته‌بندی: ترجیحاً بسته‌بندی ضد رطوبت انتخاب شود.
تأمین‌کننده معتبر: از بازرگانان شناخته‌شده حوزه مواد غذایی و شیمیایی خرید کنید.
شرایط نگهداری: در محیط خشک، خنک، و دور از منابع اسیدی یا قلیایی قوی ذخیره شود.
